Manualny drenaż limfatyczny

Manualny drenaż limfatyczny wykonuje się w pozycji leżącej. Polega on na wykonywaniu określonych ruchów obejmujących systematycznie całe ciało. Z tego powodu nie da się go wykonać samodzielnie lub jest to możliwe tylko w ograniczonym zakresie. Po odpowiednim poinstruowaniu ruchy okrężne na obojczykach, pod pachami lub uszami oraz na brzuchu można wykonywać samodzielnie. Zgodnie z instrukcją można wykonywać niektóre chwyty na ramionach. Mniej odpowiednie do tego są trudniej dostępne obszary ciała. W przypadku nóg samodzielne wykonanie drenażu limfatycznego jest bardzo trudne, ponieważ podnoszenie ud powoduje zgięcie w okolicy pachwiny, która jest bardzo ważna dla odpływu chłonki.  

Inne możliwości: Stymulujące ćwiczenia oddechowe i ruchowe lub PUP (przerywany ucisk pneumatyczny) lub kompresja pneumatyczna (BOA) przy użyciu urządzenia do drenażu limfatycznego.

• Recepta lekarska i porada lekarska
  Manualny drenaż limfatyczny zawsze przepisuje lekarz. Przed wykonaniem pierwszego drenażu limfatycznego lekarz powinien się upewnić, że nie ma ku niemu żadnych przeciwwskazań.
• Odzież
  Załóż wygodne, luźne ubranie, ponieważ po zabiegu może zostać założony bandaż. Dlatego też wskazane jest założenie szerokiego obuwia. Zostaniesz poproszony o rozebranie się do pewnego stopnia – w zależności od obszaru poddawanego zabiegowi.
• Skóra
  Skóra powinna być czysta, bez ran i wysypki. Bezpośrednio przed zabiegiem nie należy stosować kremów.
• Leki
  Poinformuj terapeutę limfatycznego o wszystkich przyjmowanych lekach. Niektóre leki mogą wpływać na skuteczność manualnego drenażu limfatycznego.
• Stan zdrowia
  Terapeuta limfatyczny powinien mieć również wiedzę na temat Twojego aktualnego ogólnego stanu zdrowia. Pozwoli to odpowiednio dostosować zabieg.
• Odzież uciskowa
  Jeśli nosisz odzież uciskową, zdejmij ją dopiero przed samym przed zabiegiem.

• Pomiary
  Gdy kończyna jest maksymalnie odbarczona, następuje idealny moment na wykonanie pomiarów na potrzeby kolejnej odzieży uciskowej. Wizytę w sklepie medycznym należy zaplanować bezpośrednio po MLD.
• Parcie na mocz
  Po drenażu limfatycznym może wystąpić zwiększone parcie na mocz, ponieważ odprowadzany płyn kierowany jest przez naczynia limfatyczne do pęcherza.
• Picie wody
  Pomaga to utrzymać równowagę płynów w organizmie.
• Rezygnacja z intensywnego wysiłku fizycznego
  Nie należy się zbyt mocno męczyć. Nie ma przeciwskazań do umiarkowanego ruchu, takiego jak spacer czy delikatne rozciąganie.
• Spokój i relaks
  Po zabiegu nierzadko pojawia się lekkie uczucie zmęczenia. Spokój i relaks mogą wzmocnić efekt drenażu limfatycznego. Stres może mieć negatywny wpływ na przepływ limfy.
• Odzież uciskowa
  Jeśli stosujesz odzież uciskową, załóż ją z powrotem bezpośrednio po zabiegu. Zwiększa ona skuteczność drenażu limfatycznego.
• Bandażowanie
  Po manualnym drenażu limfatycznym, przede wszystkim w fazie I KTP, na obszarach poddanych zabiegowi zastosowane zostanie bandażowanie w celu utrzymania efektów redukcji obrzęku. Praktyczną alternatywę stanowią w tym przypadku adaptacyjne systemy kompresyjne (ASK).

Efekt drenażu limfatycznego utrzymuje się zwykle przez około 24 godziny. W związku z tym szczególnie w fazie redukcji obrzęku zabiegi powinny być wykonywane codziennie.

Częstotliwość i czas trwania mają bardzo indywidualny charakter i zależą od różnych czynników, takich jak np. obraz kliniczny choroby, objawy, inne środki terapeutyczne i styl życia. Osoby, które regularnie zażywają aktywności fizycznej, wymagają z reguły rzadszych zabiegów niż osoby nieaktywne. Choroby przewlekłe, takie jak pierwotny lub wtórny obrzęk limfatyczny czy obrzęk lipidowy, wymagają długotrwałego leczenia. W czasie ciąży lub po operacji terapię należy kontynuować do momentu, aż obrzęk przestanie nawracać nawet bez wykonywania zabiegów.

Niektórzy pacjenci nie mają konkretnej wiedzy na temat możliwości przepisywania MLD. Zwykle przepisuje się 6 do 10 zabiegów. W przypadku chorób przewlekłych można przepisać kwartalnie maksymalnie 36 jednostek na 3 miesiące.  

W przypadku określonych diagnoz „budżet lekarza” nie jest obciążany, zaliczają się do nich również diagnozy obrzęku limfatycznego od stadium II. Recepty na MLD w przypadku pacjentów z obrzękiem lipidowym są „neutralne dla budżetu” – przepis ten obowiązuje do końca 2025 roku. W przypadku obrzęku lipidowego istnieje tzw. wymóg specjalnej recepty, a w przypadku przewlekłego obrzęku limfatycznego tzw. długotrwałe zapotrzebowanie na środek terapeutyczny. W zależności od wielkości i stopnia ciężkości obrzęku MLD trwa 30, 45 lub 60 minut. Informacja ta znajduje się również na recepcie.

Najważniejsze dla pacjentów informacje dotyczące recepty na MLD to liczba, częstotliwość (np. 1-2 razy w tygodniu) i czas trwania:  

• MLD 30 – 30-minutowy zabieg częściowy w przypadku łagodnego obrzęku limfatycznego, innych obrzęków lub opuchlizny, obejmujący jedną część ciała (jedną rękę, jedną nogę, plecy, głowę wraz z szyją, tułów).  
   
• MLD 45 – 45-minutowy duży zabieg w przypadku obrzęku limfatycznego, obrzęku żylno-limfatycznego lub obrzęku lipidowego, obejmujący dwie części ciała (rękę i nogę, rękę i głowę wraz z szyją, obie ręce, obie nogi)  
   
• MLD 60– jednogodzinny pełny zabieg w przypadku ciężkiego obrzęku limfatycznego lub obrzęku lipidowego obejmujący dwie części ciała (rękę i nogę, rękę i głowę wraz z szyją, obie ręce, obie nogi); w przypadku ciężkiego obrzęku limfatycznego z powikłaniami spowodowanymi uszkodzeniem po radioterapii obejmujący jedną część ciała (jedną rękę, jedną nogę, plecy, głowę wraz z szyją, tułów)

Od października 2024 roku ma nastąpić uelastycznienie czasów trwania MLD.

Z reguły recepta jest ważna przez 28 dni od daty wystawienia. W razie konieczności pilnego leczenia zabiegi trzeba rozpocząć w ciągu 14 dni. Terapii nie można przerwać bez uzasadnienia na dłużej niż 14 dni.

Tak, jeśli manualny drenaż limfatyczny został przepisany przez lekarza, jego koszt pokrywa ustawowe ubezpieczenie zdrowotne. Wynika to z faktu, że skuteczność drenażu została potwierdzona w licznych badaniach, a terapia od dziesięcioleci uważana jest za skuteczną i sprawdzoną metodę leczenia. Pacjenci są jednak zobowiązani do ustawowego współpłacenia – chyba że są z ustawowego współpłacenia zwolnieni. Współpłacona kwota wynosi 10% kosztów środka terapeutycznego i 10 EUR za receptę.  

W przypadku większości diagnoz recepty na MLD nie mają wpływu na budżet lekarzy ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Wykształcenie i kwalifikacje mają decydujące znaczenie dla skuteczności leczenia. Terapeuta limfatyczny nie jest klasycznym zawodem wyuczonym, lecz zawodem, który zdobywa się w ramach szkolenia zakończonego certyfikatem. Takie szkolenie w akredytowanej instytucji szkoleniowej odbywają najczęściej fizjoterapeuci i lub masażyści w celu uzyskania odpowiednich dodatkowych kwalifikacji. Szkolenie zakończone odpowiednim egzaminem trwa z reguły kilka tygodni i obejmuje wiedzę teoretyczną na temat układu limfatycznego, a także praktyczne umiejętności w zakresie specjalnych technik masażu. Dopiero po jego ukończeniu można oferować i wykonywać manualny drenaż limfatyczny. Aby na bieżąco aktualizować swoją wiedzę i uczyć się nowych technik, terapeuci limfatyczni powinni regularnie uczestniczyć w kursach doszkalających.