Przejdź do treści

Pajączki

Wiedza na temat pajączków

Pajączki to bardzo drobne żylaki. W Polsce dotykają one około 60 % wszystkich dorosłych*, którzy postrzegają je jako uciążliwe. Tutaj dowiesz się wszystkiego na temat objawów, przyczyn, leczenia i środków zapobiegawczych, aby na nowo odkryć radość z ruchu – Freedom in Motion.

* E. Rabe, et al.: *Bońskie Studium Żył Niemieckiego Towarzystwa Flebologicznego. W: Flebologia. Tom 32, 2003, s. 1-14. 

Tył nogi – w zagłębieniu za kolanem widać pajączki

Czym są pajączki?

Pajączki to drobne, znajdujące się bezpośrednio w naskórku i dobrze widoczne żyły. Do typowych objawów należy zabarwienie na kolor od jasnoczerwonego po ciemnoniebieski. Pajączki zwykle występują w określonym miejscu (na powierzchni kilku centymetrów) na stopach i nogach, w skupieniach na kostkach, na zewnętrznej stronie ud i z tyłu kolan, rzadko na żebrach lub klatce piersiowej. Nazwę zawdzięczają swojemu kształtowi, który przypomina sieć pająka. Z medycznego punktu widzenia pajączki zaliczają się do żylaków. Dlatego też nazywa się je żylakami pajączkowatymi.  

Pajączki spowodowane są przez niedomykające się zastawki żylne. Nawet jeśli mogą czasami być pierwszą oznaką innej choroby żył, nie należy ich uważać za chorobę w sensie medycznym, jeśli nie stwierdzono podstawowej choroby układu żylnego nóg. Zwykle pajączki nie powodują bólu ani innych poważnych objawów. Jednak wielu osobom przeszkadzają one ze względów estetycznych.

Jak powstają pajączki?

Pajączki to widoczne uwypuklenia w cienkich żyłach w wyniku rozciągniętej tkanki łącznej w ścianie żyły. Uwypuklenie może mieć bardzo różne przyczyny. Oprócz predyspozycji genetycznej istnieją także inne czynniki ryzyka, które wynikają ze stylu życia i na niektóre z nich można aktywnie wpływać.

Przyczyny powstawania pajączków

Odziedziczone osłabienie żył i tkanki łącznej

Osłabienie tkanki łącznej sprzyja rozwojowi pajączków. Słaba tkanka umożliwia rozciąganie się żył. Powoduje to zakłócenie przepływu krwi i może powodować cofanie i gromadzenie się krwi w żyłach.

Postępujący wiek

Przy codziennej pracy stabilność ścian żył maleje z upływem dekad.

Konsumpcja nikotyny i alkoholu

Obie czynności są szkodliwe dla naczyń krwionośnych. Nikotyna sprawia, że ściany żył stają się porowate, a alkohol rozszerza naczynia krwionośne.

Nadciśnienie tętnicze

Trwale zwiększone ciśnienie w żyłach powoduje wiotczenie ścian.

Brak ruchu (np. praca w pozycji stojącej lub siedzącej)

Ponieważ pompa mięśniowa łydek odgrywa ważną rolę w transporcie krwi z powrotem do serca, brak ćwiczeń zwiększa ryzyko zalegania krwi w żyłach i pojawienia się wypukłości.

Nadwaga

Nadwaga może zaburzać transport krwi z powrotem do serca, ogranicza mobilność i często prowadzi do jeszcze mniej aktywnego trybu życia.

Zmiany hormonalne, takie jak ciąża lub menopauza

Hormony uwalniane podczas ciąży zmiękczają tkankę łączną. Objętość krwi wzrasta nawet o 40%. Dodatkowo macica uciska żyłę główną dolną (vena cava). W rezultacie utrudniony jest transport zwrotny krwi. Wszystko to powoduje rozciąganie żył, gromadzenie się krwi i zwiększa ryzyko wystąpienia pajączków podczas ciąży.

Zażywanie leków hormonalnych (np. pigułek antykoncepcyjnych)

Spożywane hormony wpływają również na stabilność tkanki łącznej i ścian naczyń.

Ciasna odzież

Ciasna lub uciskająca odzież utrudnia przepływ krwi w żyłach.

Buty na wysokim obcasie

Podczas chodzenia na wysokich obcasach zaburzona jest naturalna dynamika ruchu. W rezultacie pompa mięśniowa w stopie i łydce nie może działać prawidłowo.

Nadmierna ekspozycja na ciepło

Przebywanie w gorących temperaturach, na przykład podczas gorących kąpieli, wizyt w saunie czy intensywnego opalania, prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych.
Rada: Stosuj podkolanówki uciskowe podczas ciąży, aby zapobiec nie tylko retencji wody, lecz także powstawaniu pajączków.

W jaki sposób można stwierdzić występowanie pajączków?

Pajączki można rozpoznać gołym okiem. Oprócz wywiadu lekarskiego i pytań o istniejące czynniki ryzyka, do rozpoznania pajączków wystarcza specjalistyczne badanie fizykalne. Służą do niego głównie zmysły wzroku, słuchu i dotyku. Ultrasonografia dupleksowa pozwala wykluczyć choroby układu żył głębokich. 

Pajączki

W jaki sposób można zapobiec powstawaniu pajączków?

Nawet jeśli występowanie pajączków jest często uwarunkowane genetycznie, jest kilka rzeczy, które można zrobić, aby im zapobiec. W ten sposób można całkowicie uniknąć niektórych pajączków lub zapobiec ich rozprzestrzenianiu się. Na elastyczność ścian żył i niezakłócony przepływ krwi można bowiem pozytywnie wpływać.

Środki zapobiegawcze

  • Ruch w życiu codziennym  (np. wchodzenie po schodach, spacery, podnoszenie palców u stóp i pięt podczas siedzenia)
  • Sport  (przede wszystkim pływanie, jazda na rowerze, piesze wędrówki)
  • Gimnastyka żylna
  • Zdrowa dieta (zbilansowana i bogata w błonnik, kwasy tłuszczowe omega-3)
  • Picie odpowiedniej ilości wody
  • Unikanie nadwagi
  • Odpowiednie ubranie (nieuciskające, płaskie buty z miękką podeszwą lub od czasu do czasu chodzenie boso)
  • Kąpiele naprzemienne
  • Leczenie nadciśnienia tętniczego
  • Podnoszenie nóg
  • Podkolanówki uciskowe w przypadku skłonności do pajączków
  • Unikanie przebywania na słońcu przez długi czas

 

W jaki sposób podkolanówki uciskowe pomagają przy pajączkach?

Żyły przy zastosowaniu terapii uciskowej

Delikatny ucisk z zewnątrz przeciwdziała wewnętrznemu naciskowi na ściany naczynia. W ten sposób zmniejsza się ryzyko rozciągnięcia żyły. Podkolanówka uciskowa wspiera naczynie od zewnątrz. Zoptymalizowany przepływ krwi w żyłach nóg zapobiega przekrwieniu i miejscowemu zastojowi krwi. Terapia uciskowa nie jest w stanie zlikwidować istniejących pajączków. Można jednak zapobiec ich rozprzestrzenianiu się. Konsekwentna terapia uciskowa jest niezbędna we wszystkich zaawansowanych stadiach choroby.

Kobieta w pomarańczowej sukience. Ma na sobie brązowe rajstopy marki Juzo Inspiration.

Juzo Inspiration

Ta elegancka pończocha kompresyjna łączy w sobie styl życia i design, nadając nogom wygląd delikatnej pończochy.
 

Mężczyzna zakłada kobiecie pończochę uciskową. Sceneria wygląda bajkowo, jak w bajce o Kopciuszku.

Juzo Soft

Szczególnie delikatna dzianina z mikrofibry, z której wykonano te pończochy kompresyjne, zapewnia zarówno regulację mikroklimatu, jak i komfort noszenia.

Co można poradzić na pajączki?

Jeśli drobne żylaki nie są oznaką problemów w układzie żył głębokich i są postrzegane jako uciążliwe ze względów kosmetycznych, istnieją dwie różne metody na ich usunięcie.

Obliteracja (skleroterapia)

Skleroterapia jest odpowiednia dla wszystkich rodzajów pajączków, także dla dużych i głębszych żył. Płynny środek do obliteracji żylaków (polidokanol) jest wstrzykiwany cienką igłą bezpośrednio do zmienionego chorobowo naczynia. Powoduje to uszkodzenie wewnętrznej ścianki żyły, która reaguje procesem zapalnym, skleja się i zamyka żyłę. Z biegiem czasu pajączki przekształcają się w pasmo tkanki łącznej, co określa się mianem sklerozy. Następnie nowa tkanka jest rozkładana. W związku z tym skuteczność zabiegu można w pełni określić dopiero po kilku tygodniach. Zabieg trwa zwykle kilka minut i jest prawie bezbolesny. Ciało rozkłada i wydala środek do obliteracji w ciągu 48 godzin. Działania niepożądane, takie jak przejściowe przebarwienia o brązowawym kolorze lub tworzenie się nowych drobnych naczynek w okolicy leczonego żylaka, są rzadkie. Późniejsza konsekwentna terapia uciskowa trwająca do czterech tygodni może poprawić wynik leczenia. Często wymagane jest wielokrotne powtórzenie zabiegu, aby całkowicie zlikwidować pajączki. Ilość roztworu do obliteracji stosowana na sesję jest ograniczona ze względów medycznych.

Wskazówka: Mikropianka do obliteracji stosowana jest wyłącznie przy większych żylakach. 

Laseroterapia

Całkiem powierzchowne, pojedyncze pajączki można leczyć za pomocą lasera.

Ta prawie niewyczuwalna metoda jest szczególnie odpowiednia w przypadku bardzo cienkich naczyń. Energia cieplna podczerwieni lasera nagrzewa ścianę naczynia tak bardzo, że powoduje jej kurczenie się. Żyły rozjaśniają się coraz bardziej w ciągu kilku tygodni. Zabieg laserowy jest niemal niewyczuwalny, ale może powodować lekkie zaczerwienienie lub swędzenie. Ryzyko miejscowej infekcji nieznacznie wzrasta w ciągu pierwszych kilku tygodni po zabiegu. W rzadkich przypadkach dochodzi do utraty pigmentu wzdłuż żyły. Również w przypadku tej metody konieczne jest wykonanie kilku zabiegów w celu uzyskania optymalnych efektów. Laseroterapia jest znacznie droższa od obliteracji. Późniejsza terapia uciskowa  jest dobrowolna.

Mniej popularne metody

Metody, które nie są tak powszechne i których skuteczność nie jest w pełni udokumentowana, to terapia światłem IPL, terapia falami radiowymi, elektrokauteryzacja i skleroterapia z zastosowaniem roztworu soli.

Przed usunięciem pajączków zawsze wymagane jest wykonanie ultrasonografii dupleksowej. Przy zabiegu ważne jest, aby leczeniem objąć również ewentualne żyły odżywcze, które zaopatrują pajączki w krew. W przeciwnym wypadku w okolicy pojawiają się zwykle nowe pajączki. Końcowy rezultat po zabiegu obliteracji lub leczeniu laserem można ocenić dopiero po upływie kilku tygodni. 
Wskazówka: Ponieważ pajączki same w sobie są problemem czysto kosmetycznym, kasy chorych zazwyczaj nie pokrywają kosztów ich usunięcia.

O czym należy pamiętać po usunięciu pajączków?

W końcu masz za sobą usunięcie pajączków – po zabiegu warto wziąć pod uwagę kilka kwestii, aby uzyskać optymalny rezultat.

 

  • Unikaj intensywnego światła i wysokich temperatur
    Po laseroterapii lub obliteracji pajączków skóra jest z początku bardzo wrażliwa. Przede wszystkim na światło. Przez pierwsze 4-6 tygodni należy unikać bezpośredniego światła słonecznego. W pierwszych dniach po zabiegu odradza się również gorące kąpiele i wizyty w saunie.
  • Terapia uciskowa
    Szczególnie w przypadku obliteracji pajączków zalecane jest noszenie odzieży uciskowej przez okres do czterech tygodni po zabiegu. Ciśnienie sprzyja procesowi adhezji ścian naczyń i rozpadowi nieużywanych już pasm tkanek.
  • Lekkie ćwiczenia
    W pierwszych dniach nie należy wykonywać forsownych ćwiczeń ze względu na wzrastające ciśnienie w naczyniach krwionośnych. Spacery są jednak mile widziane.
  • Nogi do góry
    Ponadto, zwłaszcza w ciągu pierwszych kilku dni, należy raz po raz podnosić nogi, aby je odciążyć.

 

Nawet jeśli stosuje się do wszystkich zaleceń, nie ma gwarancji, że pajączki nie powrócą – zwłaszcza w przypadku predyspozycji genetycznej lub nieuwzględnienia żył odżywczych podczas leczenia.

 

Domowe sposoby na pajączki

Oprócz zabiegu usunięcia pajączków dostępne są również domowe sposoby. Jednak skuteczność tych metod nie została udowodniona naukowo. Kremy, żele, ocet jabłkowy, marchewki, czosnek czy rozmaryn mogą co najwyżej lekko złagodzić objawy. Sportowe i naprzemienne prysznice również nie pomagają usunąć istniejących pajączków, ale zapobiegają ich rozwojowi. Jeśli chcesz od czasu do czasu zatuszować swoje pajączki, możesz użyć w tym celu wodoodpornych kremów kryjących i makijażu.

Inne obrazy kliniczne choroby