Achterkant van het been – in de knieholte zijn spatadertjes te zien

Beenvaatjes (bezemrijs)

Kennis over beenvaatjes

Beenvaatjes (ook bezemrijs genoemd) zijn kleine spatadertjes. In Duitsland heeft ongeveer 60% van alle volwassenen* zulke spatadertjes, die meestal als hinderlijk worden ervaren. Wij leggen u de symptomen, oorzaken, behandelingen en preventieve maatregelen uit – voor meer ‘Freedom in Motion’.

_{* E. Rabe, et al.: Bonner Venenstudie der Deutschen Gesellschaft für Phlebologie. In: Phlebologie. Band 32, 2003, p. 1-14.}

Wat zijn beenvaatjes (bezemrijs)?

Beenvaatjes zijn piepkleine adertjes die direct in de opperhuid liggen en goed zichtbaar zijn. Typische symptomen zijn een lichtrode tot donkerblauwe verkleuring. De beenvaatjes verschijnen meestal op een beperkt deel (slechts enkele centimeters) van de voeten en benen, gegroepeerd op de enkels, aan de buitenkant van de bovenbenen en in de knieholten, zelden op de ribben of borst. Omdat ze vaak op de haren van een bezem lijken, worden ze ook wel bezemrijs genoemd. Andere benamingen zijn besenreiser en takkenbosvenen. Medisch gezien zijn beenvaatjes spataderen (varices). Vandaar wordt ook de benaming bezemrijsvarices gebruikt.

Beenvaatjes worden veroorzaakt door aderkleppen die niet meer goed afsluiten. Hoewel ze soms een eerste indicatie kunnen zijn van een andere aderziekte, moeten ze zonder een onderliggende basisziekte van het adersysteem in de benen niet als een ziekte in medische zin worden beschouwd. Normaal gesproken veroorzaken beenvaatjes geen pijn of andere ernstige symptomen. Veel mensen vinden ze echter om esthetische redenen hinderlijk.

Hoe ontstaan beenvaatjes?

Beenvaatjes zijn zichtbare uitzettingen van dunne aderen als gevolg van verslappend bindweefsel in de aderwand. De uitzetting kan heel verschillende oorzaken hebben. Naast genetische redenen zijn er ook risicofactoren die met de levensstijl samenhangen en die deels actief kunnen worden beïnvloed.

Oorzaken van beenvaatjes (bezemrijs)

Aangeboren ader- en bindweefselzwakte

Bindweefselzwakte bevordert het ontstaan van beenvaatjes. Door het zwakke weefsel worden de aderen slapper. Dit verstoort de bloedstroom en kan ertoe leiden dat het bloed in de aderen terugstroomt en zakt.

Toenemende leeftijd

Omdat de aderen onophoudelijk aan het werk zijn, vermindert de stabiliteit van de aderwanden met de jaren.

Nicotine- en alcoholgebruik

Beide kunnen de bloedvaten beschadigen. Nicotine maakt de aderwanden poreus, alcohol leidt tot vaatverwijding.

Hoge bloeddruk

Door een permanent hoge druk in de aderen worden de wanden slapper.

Te weinig beweging (bijv. staand of zittend werk)

Omdat de spierpomp van de kuiten een belangrijke rol speelt bij de terugvoer van bloed, verhoogt een gebrek aan beweging het risico dat bloed terugstroomt of zakt.

Overgewicht

Te veel kilo’s belemmeren de terugvoer van bloed, beperken de beweeglijkheid en leiden daardoor vaak tot een nog groter gebrek aan lichaamsbeweging.

Hormonale veranderingen zoals bij zwangerschap of menopauze

Tijdens de zwangerschap maken vrijgekomen hormonen het bindweefsel zachter. Het bloedvolume neemt tot 40% toe. Bovendien drukt de baarmoeder op de onderste holle ader. Daardoor wordt het moeilijker om het bloed terug te transporteren. Dit alles leidt ertoe dat aderen gaan verslappen, het bloed zakt en het risico op bezemrijs tijdens de zwangerschap toeneemt.

Inname van hormoonpreparaten (bijv. anticonceptiepil)

Ingenomen hormonen beïnvloeden ook de stabiliteit van het bindweefsel en de vaatwanden.

Knellende kleding

Strakke of knellende kleding hindert de bloedstroom in de aderen.

Schoenen met hoge hakken

Bij het lopen op hoge hakken wordt de natuurlijke beweging gehinderd. Hierdoor kunnen de spierpompen in de voet en de kuit niet goed werken.

Extreme warmtetoevoer

Hoge temperaturen, zoals bij een heet bad, sauna of uitgebreid zonnebaden, leiden tot vaatverwijding.

Tip: Gebruik compressiekousen tijdens de zwangerschap niet alleen tegen vochtophopingen, maar ook preventief tegen beenvaatjes.

Hoe worden beenvaatjes ontdekt?

Beenvaatjes zijn met het blote oog zichtbaar. Naast een anamnesegesprek en ondervraging over bestaande risicofactoren volstaat een lichamelijk onderzoek door een specialist om de diagnose van beenvaatjes te stellen. Dit gebeurt vooral op basis van zien, horen en voelen. Om aandoeningen van het diepe adersysteem uit te sluiten, helpt duplexsonografie.

Hoe beenvaatjes voorkomen?

Hoewel beenvaatjes vaak genetisch bepaald zijn, zijn er toch een paar preventieve maatregelen mogelijk. Zo kunnen sommige beenvaatjes helemaal worden voorkomen of kan de verspreiding ervan worden tegengegaan. De elasticiteit van de aderwanden en een ongehinderde bloedstroom kunnen immers positief worden beïnvloed.

Preventieve maatregelen

Beweging in het dagelijks leven (bijv. traplopen, wandelen, afwisselend de tenen en hielen optillen tijdens het zitten)
Sport (vooral zwemmen, fietsen, wandelen)
Adergymnastiek
Gezonde voeding (evenwichtig en vezelrijk met omega 3-vetzuren)
Voldoende drinken
Overgewicht vermijden
Geschikte kleding (geen insnoering, platte schoenen met zachte zolen of soms blote voeten)
Wisselbaden
Behandeling van hoge bloeddruk
Met de benen omhoog liggen
Compressiekousen bij neiging tot beenvaatjes
Lang zonnebaden vermijden

Hoe helpen compressiekousen bij beenvaatjes?

De zachte druk van buitenaf werkt de interne druk op de vaatwanden tegen. Dit vermindert het risico op verslapping van de ader. De compressiekous biedt de bloedvaten een soort steun van buitenaf. Bovendien voorkomt de verbeterde bloedstroom in de beenaderen dat bloed terugstroomt en lokaal verzakt. Bestaande beenvaatjes zullen door compressie niet weggaan, maar verdere verspreiding kan wel worden voorkomen. In gevorderde stadia van de aandoening is een consequente compressietherapie absoluut noodzakelijk.

Juzo Inspiration

Deze elegante compressiekous combineert lifestyle en design in een fijne kouslook.

Ontdek Juzo Inspiration

Juzo Inspiration

Deze elegante compressiekous combineert lifestyle en design in een fijne kouslook.

Ontdek Juzo Inspiration

Een man trekt een vrouw een steunkous aan. Het decor heeft iets sprookjesachtigs, net als bij Assepoester.

Juzo Soft

Het bijzonder fijne microvezelbreisel van deze compressiekous combineert klimaatcomfort met draagcomfort.

Ontdek Juzo Soft

Juzo Soft

Het bijzonder fijne microvezelbreisel van deze compressiekous combineert klimaatcomfort met draagcomfort.

Ontdek Juzo Soft

Wat te doen tegen beenvaatjes?

Als de kleine spatadertjes geen aanwijzing zijn voor problemen in het diepe adersysteem en ze slechts om cosmetische redenen als hinderlijk worden ervaren, zijn er twee verschillende methoden om de beenvaatjes te laten verwijderen.

Injectiebehandeling (sclerotherapie)

Een injectiebehandeling is geschikt voor alle soorten beenvaatjes, ook voor grote en diepe aderen. Met een zeer fijne naald wordt een vloeibaar sclerosans (polidocanol) direct in het zieke bloedvat geïnjecteerd. Dit middel beschadigt de binnenwand van de ader, die daarop reageert met een ontstekingsproces, dichtgaat en de ader afsluit. Het beenvaatje verandert na verloop van tijd in een bindweefselstreng, wat sclerose wordt genoemd. Dit nieuwe weefsel wordt vervolgens afgebroken. Daardoor is het succes van de behandeling vaak pas na een paar weken volledig zichtbaar. De behandeling duurt normaal gesproken slechts enkele minuten en is vrijwel pijnloos. Het sclerosans wordt binnen 48 uur door het lichaam afgebroken en uitgescheiden. Bijwerkingen zoals tijdelijke bruine verkleuringen of de vorming van nieuwe kleine vaatjes aan de behandelde spatader zijn zeldzaam. Een aansluitende consequente compressietherapie van maximaal vier weken kan het resultaat optimaliseren. Vaak zijn meerdere behandelingen nodig, voordat de beenvaatjes volledig zijn verdwenen. De hoeveelheid vloeistof die per sessie wordt ingespoten, is om medische redenen beperkt.

Opmerking: Alleen bij grote spataderen wordt als sclerosans een microschuim gebruikt.

Lasertherapie

Oppervlakkige, geïsoleerde beenvaatjes kunnen met een laser worden behandeld.

Deze nauwelijks voelbare methode is vooral geschikt voor zeer fijne vaatjes. De infrarode warmte-energie van de laser verhit de vaatwand zo sterk dat deze samentrekt. In de weken erna worden de adertjes steeds vager. De laserbehandeling is nauwelijks voelbaar, maar kan wel een lichte roodheid of jeuk veroorzaken. In de eerste weken na de behandeling is het risico op een plaatselijke infectie iets hoger. In zeldzame gevallen treedt pigmentverlies langs de ader op. Ook hier zijn meerdere behandelingen nodig om een optimaal resultaat te bereiken. Vergeleken met een injectiebehandeling is lasertherapie veel duurder. Een aansluitende compressiebehandeling is optioneel.

Minder gebruikelijke methoden

Minder gebruikelijke methoden, waarvan het effect niet volledig is bewezen, zijn IPL-lichttherapie, behandeling met radiogolven, elektrocauterisatie en scleroseren met een zoutoplossing.

Voordat de beenvaatjes worden verwijderd, is in ieder geval een duplexsonografie vereist. Bij de verwijdering is het belangrijk om ook eventuele voedende aderen die de beenvaatjes van bloed voorzien, te behandelen. Anders verschijnen vaak nieuwe beenvaatjes dicht bij de behandelde plek. Bij een injectie- of laserbehandeling kan het uiteindelijke therapieresultaat pas na enkele weken worden beoordeeld.

Opmerking: Omdat beenvaatjes op zich een puur cosmetisch probleem zijn, worden de kosten voor de verwijdering meestal niet door de ziektekostenverzekering gedekt.

Waar moet ik na een verwijdering van beenvaatjes rekening mee houden?

Als uw beenvaatjes eenmaal verwijderd zijn, moet u voor een optimaal resultaat een paar dingen in acht nemen.

Vermijd intens licht en overdreven hitte
Na een laser- of injectiebehandeling van beenvaatjes is de huid aanvankelijk zeer gevoelig. Dit geldt vooral voor licht. Daarom moet in de eerste 4-6 weken blootstelling aan direct zonlicht worden vermeden. In de eerste dagen worden ook hete baden en een saunabezoek afgeraden.
Compressie
Vooral na de injectiebehandeling van beenvaatjes is in de eerste vier weken een compressieverzorging absoluut aan te raden. De druk zorgt ervoor dat de vaatwanden beter dichtplakken en bevordert de afbraak van de niet langer gebruikte weefselstrengen.
Licht sporten
De eerste dagen mag u niet intens sporten, omdat de druk in de bloedvaten hierbij stijgt. Wandelen daarentegen wordt uitdrukkelijk aanbevolen.
Benen omhoog
Verder moeten de benen de eerste dagen altijd omhoog worden gelegd, om voor verlichting te zorgen.

Zelfs als alle voorschriften worden gevolgd, is er geen garantie dat de beenvaatjes niet terugkomen – vooral als er sprake is van genetische aanleg of als de voedende aderen niet mee werden behandeld.

Huismiddeltje tegen beenvaatjes

Naast verwijdering worden tegen beenvaatjes (bezemrijs) ook huismiddeltjes gebruikt. De werking ervan is echter niet wetenschappelijk bewezen. Crèmes, gels, appelazijn, wortelen, knoflook of rozemarijn zorgen hooguit voor een lichte verzachting. Ook sport en wisseldouches helpen niet om bestaande beenvaatjes te verwijderen, maar kunnen wel het ontstaan ervan voorkomen. Als u uw beenvaatjes gewoon af en toe wilt verbergen, kunt u een waterproof camouflagecrème en make-up gebruiken.