Pijn in het spronggewricht

Verreweg de meest voorkomende oorzaak van klachten en pijn aan het enkelgewricht is het omslaan van de voet naar buiten toe (supinatietrauma).  Dat resulteert in een overbelasting van de botten en het kapselbandapparaat aan de buitenkant van de voet. Bij het omslaan worden de bandstructuren overmatig uitgerekt of scheuren ze. Bovendien kunnen er bijkomende blessures zoals fracturen ontstaan.

De binnenste band verbindt de binnenenkel met het sprong- en hielbeen. Hij heeft een veel complexere structuur dan de buitenste band en bestaat uit een voorste, middelste en achterste deel. Deze delen stabiliseren het enkelgewricht en voorkomen verdraaiingen. Bij een ruptuur van de binnenste band scheurt de binnenste band in het bovenste spronggewricht gedeeltelijk of volledig.

Ter hoogte van het gewricht kan na het omslaan van de enkel schade ontstaan zoals een afscheuring van het gewrichtsoppervlak of fracturen van het kuitbeen (fibula), het scheenbeen (tibia) of het sprongbeen (talus).

Deze blessures kunnen ook andere structuren in de voet aantasten en leiden tot overmatige beweeglijkheid (hypermobiliteit) of beperkingen van de beweeglijkheid. De patiënt heeft meestal last van ernstige pijn in het enkelgewricht met zwellingen en bloeduitstortingen. Als de botten na een fractuur zijn verschoven, is het enkelgewricht soms zichtbaar vervormd.

Niet iedereen heeft even belastbare banden. Bovendien kunnen instabiliteiten van de banden aanhouden door een blessure die niet volledig genezen is. De banden in het enkelgewricht hebben ongeveer negen maanden nodig voordat ze weer helemaal sterk en belastbaar zijn. Een onvolledige genezing van de banden of een verkeerde stand van de voet (bv. door een pijnontwijkende houding die mogelijk tijdens de herstelfase ontstaat) kan ertoe leiden dat de voet na een blessure sneller weer omslaat of onzeker aanvoelt, vooral tijdens het sporten of lopen over oneffen terrein.  

Chronische bandinstabiliteit zou in veel gevallen te voorkomen zijn geweest, maar veel te vaak worden blessures van het spronggewricht en het ligamentapparaat bij de voet in de acute fase, dus direct na een ongeval, niet of onvoldoende behandeld. Dit komt bijvoorbeeld omdat de patiënt de symptomen niet serieus neemt of te laat naar de dokter gaat. Het gevolg is dat elke tweede patiënt later in zijn leven niet alleen problemen aan de voet krijgt, maar ook aan andere gewrichten.

Onbehandelde chronische instabiliteiten van het bovenste en onderste spronggewricht worden beschouwd als een zogenaamde preartrotische misvorming, d.w.z. als risicofactor voor de ontwikkeling van artrose, die in de eindstadia vaak alleen nog behandeld kan worden met orthopedische schoenen, gewrichtsvervanging of met behulp van een artrodese.

In gezonde toestand verlicht gewrichtskraakbeen de beweging van de gewrichten en heeft het een schokdempende werking tijdens het lopen. Artrose is een slijtageverschijnsel van de gewrichtsoppervlakken. Beschadiging van het gewrichtskraakbeen ontstaat echter niet alleen door ouderdomsslijtage. Vaak leiden onvoldoende behandelde blessures op den duur tot artrose in het spronggewricht.

Door een blessure kan de voet constant ongunstig worden belast. Deze foutieve belasting leidt jarenlang tot slijtage van het kraakbeen, totdat de gewrichtsoppervlakken over elkaar schuren en hevige pijn veroorzaken. Hoe eerder een bandinstabiliteit of een beginnende artrose wordt herkend, hoe beter hier iets tegen te doen is. Het doel is echter om preventief te werk te gaan zodat beschadigingen aan het kraakbeen worden voorkomen.

Ontstekingen in het enkelgewricht kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals een peesontsteking, enkelartrose of reuma. De pijn beperkt vaak de beweeglijkheid van het gewricht.

Reumatoïde artritis veroorzaakt een ontsteking van het gewrichtsvlies waarbij het gewricht opzwelt door vocht. Ontstekingsstoffen en witte bloedcellen hopen zich op en leiden tot een woekering die het kraakbeen aantast.

Achillodynie is een pijnsyndroom ter hoogte van de achillespees dat veroorzaakt wordt door overbelasting of foutieve belasting. De pijn ontstaat door acute irritatie van de achillespees en het glijweefsel en kan zowel lokaal als diffuus zijn. Als de achillodynie niet afneemt, kunnen degeneratieve veranderingen optreden.

Als de achillespees scheurt, is er vaak een zweepachtige knak die gepaard gaat met stekende pijn. Vervolgens kan de getroffen persoon niet meer op zijn tenen staan. Om functieverlies te voorkomen, moeten zo snel mogelijk behandelingsmaatregelen worden genomen. Naast chirurgische therapie is een conservatieve behandeling ook een optie. Deze wordt vooral gebruikt voor oudere patiënten en patiënten met bijkomende aandoeningen.